تبلیغات
فَاطِمَةَ الزَّهرَاءِ (س) - فَاطِمَةَ معصومه سلام الله علیها

حضرت فاطمه زهرا(سلام الله علیها)، محبوبه خداوند (2)

فاطمه در نگرش قرآن

قرآن برای فاطمه زهرا(س) خصوصیات و ویژگی هایی را بر می شمارد كه برپایه آن به مقام انسان كامل دست یافته و در جرگه ایشان درآمده و بر همگان به ویژه زنان است تا از ایشان پیروی و تاسی كنند. این خصوصیات و صفات هم در آموزه های عمومی و كلی قرآن وجود دارد و هم امكان آن برای دیگران فراهم است تا خود را به مقام انسان كامل برسانند. در این تحلیل و تبیین قرآنی ما با فاطمه به عنوان یك بشر رو به رو می شویم نه با شخصیتی كه دست نیافتنی می باشد.

1-كمال اخلاص

نخستین ویژگی كه قرآن برای فاطمه(س) یاد می كند اخلاص است. اخلاص صفتی است كه می بایست همه مومنان از آن برخوردار باشند تا به مقام كمال و سعادت برسند. هرچند كه برای اخلاص مراتبی بیان شده است ولی راه آن برروی همگان باز است.
قرآن از اخلاص فاطمی به «لوجه الله» تعبیر می كند و می فرماید: انما نطعمكم لوجه الله لا نرید منكم جزاء و لاشكورا؛ ما این طعام خویش به مسكین و اسیر و یتیم را تنها برای رضایت و خشنودی او می دهیم و از شما پاداش و سپاسی نمی خواهیم. (انسان آیه 9)

2- الگوی ایثارگری

از ویژگی دیگر آن حضرت، ایثارگری است كه در آیات چندی این صفت ستوده شده و از مومنان خواسته شده است كه همواره ایثار را در نظر داشته باشند تا به كمال دست یابند.آن حضرت همانند مساله اخلاص به این دعوت الهی پاسخ مثبت می دهد و صفت ایثار را در خویش تقویت كرده و به عنوان ایثارگر شناخته و از سوی خدا معرفی می گردد.فاطمه(س) به عنوان سرمشق عینی و ملموس از سوی خدا معرفی می شود. آن حضرت با آن كه خود علاقه به خوراك داشته و نیاز شدیدی بدان احساس می كرده است با این همه از علاقه و نیاز خویش چشم پوشی می كند و دیگران را بر خود برتری داده و خوراك دلخواه خویش را به آنان می بخشد.
در این مساله آن حضرت به آیه دیگر و آموزه ای از آموزه های قرآن نیز عمل می كند كه می فرماید انسان در هنگام انفاق و بخشش و صدقات می بایست از آن چه دوست می دارد و علاقه مند بدان است انفاق و بخشش كند كه آن حضرت در این جا به آن آموزه وحیانی نیز عمل می كند. بنابراین در این حركت آن حضرت به آموزه های چندی از قرآن عمل می كند و صورت تحققی و تجسمی آن را به دیگران نشان می دهد. با آن كه نیاز شدیدی به غذا داشت از خود می گذرد و از آن چیز بخشش می كند كه دوست می دارد و بدان علاقه مند است.

در این رخداد كه قرآن در آیاتی چند آن را گزارش می كند و می كوشد تا مردمان از آن الگوبرداری كنند، به مساله نگرش معادی آن حضرت نیز اشاره می شود و تاثیر باور و اندیشه قیامت در رفتار و منش انسان در دنیا به خوبی به نمایش گذاشته می شود.
قرآن گزارش می كند كه آن حضرت به همراه خانواده بزرگوارش از ترس عذاب آخرت و روز رستاخیز و ایمنی از عذاب دردناك آن، از حق و نیاز خویش می گذرد و دیگری را بر خویش مقدم می دارد: انا نخاف من ربنا یوما عبوسا قمطریرا؛ (انسان آیه 10)
آن حضرت نشان می دهد كه یكی از راه های رهایی از عذاب دوزخ و مسایل سخت روز قیامت آن است كه انسان انفاق كند و مخلصانه در راه خدا به نیازمند كمك نماید.

3-سرآمد صابران

از دیگر خصوصیاتی كه قرآن در سوره انسان بدان اشاره می كند صفت صبر و شكیبایی است كه حضرت فاطمه(س) و دیگر اعضای خانواده بدان ستوده می شوند. این صفت نیز از صفات مومنان است كه قرآن بدان سفارش می كند و از مردمان می خواهد كه خود را به این صفات بیارایند.فاطمه(س) در زندگی خویش به شیوه های مختلف و در زمان های بسیار، شكیبایی خویش را به نمایش گذاشت به گونه ای كه می توان از او به عنوان مجسمه شكیبایی و صبر یاد كرد. امیرمومنان(ع) این صفت و منش فاطمه(س) را می ستاید و از او به صابره یاد می كند. او در زندگی مشترك خویش با امیرمومنان(ع) بسیاری از مشكلات و رنج ها را تحمل كرد و در راه رضای خدا و همسرش دم بر نیاورد. در راه عزت دین و سرافرازی اسلام و تعالی كلمه الله آن چنان شكیبایی كرد كه تنها خدا و رسول و همسرش از آن آگاه هستند. این گونه است كه خداوند خود در مقام ستایش از ایشان برآمده و آن حضرت و خانواده گرامی اش را به عنوان صابران می ستاید و پاداش جنت را با خصوصیات و ویژگی های خاصش كه در آیات چندی بیان می كند (انسان آیات 8 تا 21) به عنوان امری بدیهی برای ایشان ضمانت می كند. (انسان آیه 12)

4- الگوی میانه روی

از دیگر ویژگی هایی كه قرآن برای فاطمه و اهل بیت(ع) برمی شمارد و همگان می توانند بدان دست یابند، اعتدال و میانه روی در همه حوزه های اعتقادی و بینشی و منشی است. آنان هم در اعتقادات خویش و هم در امور زندگی اجتماعی و سیاسی و اقتصادی و هم در امور مادی و هم معنوی از اعتدال و میانه روی برخوردار بودند. این صفتی است كه قرآن در آیات بسیاری مردمان را بدان می خواند و با اشاره به فاطمه(س) و خانواده اش نشان می دهد كه آنان به این صفت دست یافته اند و می توانند به عنوان سرمشق عملی دیگران مطرح شوند.
قرآن در آیه 143 سوره بقره به امتی میانه رو بودن آن حضرت و اهل بیت(ع) اشاره می كند و می فرماید: و كذلك جعلناكم امه وسطا لتكونوا شهداء علی الناس؛ ما شما اهل بیت(ع) را امت میانه رویی قرار دادیم تا به عنوان گواهان عینی و ملموس بر مردمان باشید. به این معنا كه كسی مدعی نشود كه ما نمونه و سرمشقی برای میانه روی نداشته ایم و نمی دانستیم كه چگونه باید اعتدال و میانه روی داشته باشیم.امام صادق(ع) امت وسط را اهل بیت(ع) معرفی می كند و آنان را به عنوان مصداق اتم و اكمل نشان می دهد (كافی ج1ص93) علامه طباطبایی(ره) در المیزان توضیح می دهد كه چون امت وسط و میانه، شاهد و گواه اعمال مردم می شوند، می بایست از حقایق آنان آگاه باشند. در نتیجه امت شاهد باید افراد خاصی از امت اسلام باشند كه می توانند به حقایق آگاهی یابند. از این رو تنها اهل بیت(ع) هستند كه می توانند گواه و شاهد امت بوده و به عنوان مصداق كامل و اتم امت وسط مطرح شوند (نگاه كنید المیزان ذیل همین آیه)
البته امت عصر نبوی نیز به عنوان مصداقی از امت شاهد نسبت به دیگر جوامع و انسان نیز می تواند مطرح باشد ولی چنانكه گفته شد مصداق كامل و اتم امت وسط اهل بیت(ع) و از جمله فاطمه(س) است. از این رو حضرت برای زنان و مردان شاهدی صادق و راستین است و كسی نمی تواند بگوید كه این امكان برای من فراهم نبوده كه آنطور كه خداوند و پیامبرانش خواسته اند رفتار كنم و به مقام انسان كامل برسم؛ زیرا مصادیق عینی و گواهانی وجود دارند كه با تلاش خویش به این مقام رسیده اند و حتی به عصمت خاص دست یافته اند.

5- مظهر نیكوكاری

از دیگر ویژگی آن حضرت می توان به مظهر نیكوكاربودن وی اشاره كرد. قرآن بیان می كند كه آن حضرت و خانواده بزرگوارش مظهر ابرار و نیكان هستند (انسان آیه 5 و 6)
این صفات و صفات دیگر موجب شده است كه آن حضرت به عنوان پیشوا مطرح شود. البته امامتی كه برای فاطمه(س) مطرح است از جهاتی با دیگر ائمه اهل بیت تفاوت هایی دارد كه این مقام جای بحث و بررسی آن نیست ولی با این همه در برخی از ویژگی های امامت با ائمه دیگر همراه می باشد. از آن جمله می توان به پیروی از ایشان در امور سیاسی و اجتماعی و فرهنگی و موارد دیگر اشاره كرد.
آن حضرت از همین رو به عنوان مصداق بارز راسخان در علم و عالمان به تأویل قرآن در قرآن یاد شده است (آل عمران آیه7) كه می بایست مردمان به ایشان رجوع نمایند، چنان كه تاریخ نیز گزارش كرده است آن حضرت این گونه بود و مردم برای كسب علم تأویلی آیات قرآن به ایشان مراجعه می كردند.نتیجه تلاش ها و مجاهدات آن حضرت در انجام دستورها و آموزه های قرآن، وی را به مقامی از انسانیت رساند كه از آن به عصمت یاد می شود. قرآن به صراحت در آیه 33 سوره احزاب از عصمت آن حضرت از پلیدی یاد می كند و به این عنوان وی را می ستاید.

آثار خصوصیات زهرا(س)

آثار این ویژگی ها، اموری است كه قرآن بدان پرداخته و در حوزه های چندی آن را بیان می كند. این حوزه ها شامل حوزه های اخلاق فردی و جمعی و دنیا و آخرت است. در این جا به برخی از آثاری كه قرآن برای خصوصیات روحی و روانی آن حضرت بیان داشته اشاره می شود.

1- لزوم محبت فاطمه(س)

از جمله این آثار می توان به لزوم دوستی آن حضرت(س) اشاره كرد. بنابر حكم قرآنی، بر مردمان است كه وی را دوست بدارند و رفتار و اعمالی را در پیش بگیرند كه خشنودی وی را موجب می شود. این مسئله برای كسانی كه به آن حضرت عشق می ورزند و محبت می كنند سود دنیوی و اخروی خواهد داشت. (شورا آیه 23) البته دوستی آن حضرت به ابراز ارادت قلبی نیست بلكه به پیروی از آن حضرت و عمل به رفتار و كردار اوست. بنابراین كسی كه می كوشد تا به حكم تكلیف و وظیفه دوستی خویش را به آن حضرت نشان دهد می بایست رفتار و منش و كنش آن حضرت را نیز سرلوحه زندگی خویش قرار دهد.قرآن به دو مورد از نتایج دوستی به آن حضرت و اهل بیت(ع) اشاره می كند كه چگونه دوستی و محبت به ایشان موجب می شود انسان از آمرزش و لطف الهی برخوردار گردد. (شورا آیه 23) و نیز از پاداش خاص الهی بهره مند شود. (سبا آیه 47)
امام باقر(ع) در این باره به توضیح و تبیین این مسئله می پردازد كه چرا در آیه ای پیامبر مزدی برای رسالت نمی خواهد ولی در آیه 23 شورا از مردم مزد رسالتی خواسته شده كه همان محبت به اهل بیت(ع) است؛ امام باتوجه به آیه 47 سوره سبا می فرماید كه جمله فهو لكم بیان می دارد كه این مزد برای خود مردمان است و آنان خود از آثار این مزد بهره مند می شوند. (تفسیر قمی ذیل آیه)

2- امكان توسل به فاطمه(س)

از دیگر آثاری كه قرآن برمی شمرد امكان توسل به آن حضرت و بهره مندی از مقام ایشان برای رفع گرفتاری ها و رسیدن به خواسته های مشروع است. چنان كه حضرت آدم(ع) برای توبه پذیری به ایشان و خانواده اش تمسك جسته و خود را رهانیده است. (بقره آیه 37) در برخی از ادعیه آمده است كه ذكر: اللهم بحق فاطمه و ابیها و بعلها و بنیها و السر المستودع فیها؛ می تواند در توسل به حق نقش مفید و تأثیرگذاری را ایفا كند و این مسئله از سوی بسیاری به عنوان مجرب یاد شده است.

3- نجات از عقبات قیامت

رهایی از ترس از قیامت و آثار دردناك و وحشتناك آن یكی از آثاری است كه قرآن در آیات 7 تا 10 سوره انسان بدان پرداخته است.

4- درود و صلوات

از دیگر آثار رشد و تعالی آن حضرت، می توان به مسئله صلوات از سوی خداوند و فرشتگان و وجوب آن بر مؤمنان اشاره كرد. این مسئله از آن رو مطرح می شود كه صلوات در حقیقت یاد كرد همیشگی مقام ایشان و بهره مندی از روش و منش آنان است. (احزاب آیه 56)

5- حضور در میدان مباهله

از دیگر آثاری كه قرآن بدان اشاره دارد مسئله حضور آن حضرت در مباهله است كه بیانگر مقام والای انسانی آن حضرت در پیشگاه الهی است كه اگر نفرین و دعایی كند مستجاب می شود. (آل عمران آیه 61) در حقیقت مستجاب الدعوه شدن یكی از آثاری است كه آن حضرت به پشتكار و تلاش خویش بدان دست یافت و این امكان برای پیروان آن حضرت فراهم است كه در صورت تأسی به این اثر و دیگر آثار دست یابند.
آن چه بیان شد گوشه ای از فضایل و درجات آن حضرت در پیشگاه خداست كه هر انسان مؤمنی می تواند با پیروی از ایشان به این مقام انسانی نائل شود.

نویسنده: خلیل منصوری
پایان

------
منبع :
روزنامه کیهان


  • نوشته شده توسط : میثم طاهری
  • در تاریخ : 6 آذر 92
  • نظرات()