تبلیغات
فَاطِمَةَ الزَّهرَاءِ (س) - فَاطِمَةَ معصومه سلام الله علیها

درنگی درجایگاه و مناقب حضرت فاطمه (سلام الله علیها)در قرآن کریم

امروزه در شرایطی كه افكار ساخته ذهن پر تلاطم بشر چون فمینیسم بر افكار جهانیان چنبره زده و با شعار های دلفریب خود، سعی دارد تعاریف، الگوها و نظام جدیدی از روابط بشری به وجود آورد، و در بسیاری از كشورهای غربی نیز بدان دست یافته و به كشورهای اسلامی نیز تاحد زیادی تأثیر گذارده، شناخت و تأسی به الگوهایی كه ادیان آسمانی به ویژه اسلام ارائه كرده است، بیش از پیش ضرورت می یابد. زنان بسیاری در طول تاریخ بشریت به مقامهای بالای معرفتی و جایگاه رفیع قرب الهی رسیده اند؛ هرچند بسیاری از آنان مقربان بی نام نشانند؛ لكن كم نیستند زنانی كه خوش درخشیدند و نام و یادشان تا ابد زنده ماند و نزد پروردگارشان مقامی بس بلند یافتند. حضرت زینب(س) كه به فرموده امام زین العابدین(ع)، عالمه غیر معلمه است (الاحتجاج، ج2، ص305) ، حضرت معصومه (س)، حضرت حوا، هاجر، ساره، همسر عمران یا مادر مریم و ... از جمله این زنان هستند. لكن در میان این زنان نمونه و نامی، چهار زن مقدس به قله های علم و معرفت صعود كرده و الگوی عالمیان شدند. پیامبر اكرم (ص) می فرماید: خداوند متعال از میان زنان عالم چهار زن را برگزید: مریم، آسیه، خدیجه و فاطمه(س) (الخصال، ج1، ص225) بر احدی از اهل اسلام پوشیده نیست كه فاطمه زهرا(س) برترین بانوی مقرب درگاه خداوند و منشأ بركات بی پایان در عالم است. دختری بهترین پیامبران، همسری برترین امامان، مادری سید و سالار شهیدان و یازده نور پاك آسمانی كه ولایتشان تا قیامت پابر جاست و وارثان همه فضیلتها و كمالات هستند، تنها گوشه ای از افتخارات این بانوی باعظمت اسلام است.
در طول تاریخ بشریت درباره هیچ بانویی تا این حد فضیلت، عظمت و بزرگی بیان نشده است. صدها روایت معتبر و متواتر در مناقب آن حضرت از پیامبر اكرم(ص) و دیگر معصومان رسیده است. صدها كتاب در فضایل و مناقب او به رشته تحریر در آمده است، اما بدون تردید هیچ كتابی به اندازه قرآن كریم فضائل والا و بلند برای آن حضرت بیان نكرده است.
فضایل و مناقبی كه قرآن كریم درباره فاطمه زهرا(س) بیان كرده، به دو قسم قابل تقسیم است: یكی فضایلی كه به عنوان اهل بیت عصمت با دیگر معصومان مشتر ك است و فضایلی كه مخصوص آن حضرت است.
از آن جا كه حضرت فاطمه (س) یكی از اهل بیت و یكی از معصومان(ع) است، لذا هر فضیلتی كه در قرآن كریم برای اهل بیت(ع) بیان شده باشد، شامل حضرت زهرا(س) نیز می شود. این قبیل فضایل بسیار است.
عصمت، طهارت، شفاعت، امامت، اخلاص، سبقت در خیرات، نورانیت، شجره طیبه بودن، ائمه ایمان بودن، و .... از جمله این فضایل است كه در این نوشتار در صدد شمارش آنها نیستیم و از باب نمونه به دو مورد اشاره می كنیم:

فاطمه (س)كلمه بی پایان خداوند و الگوی كامل بشریت

خداوند متعال در قرآن كریم، با تعابیر مختلفی از انبیای بزرگ و اولیای خود یاد كرده است؛ یكی از این تعابیر كه بیانگر حكمتهای بسیاری است، «كلمه و كلمات» است. قرآن حضرت عیسی(ع) را كلمه نامیده و می فرماید: « مسیح عیسی بن مریم فقط فرستاده خدا، و كلمه اوست كه او را به مریم القا نمود»(نساء/171) و یا آن جا كه از قول ملائكه فرموده: « ای مریم! خداوند تو را به كلمه ای از طرف خودش بشارت می دهد كه نامش مسیح، عیسی پسر مریم است.»(آل عمران/45)
قرآن كریم در آیات متعددی، اهل بیت (علیهم السلام) را «كلمات» نامیده؛ یكی آیه 37 سوره بقره است كه ماجرای توبه حضرت آدم را بیان كرده كه آن حضرت با توسل به كلمات خداوند توبه كرد و توبه او پذیرفته شد: « سپس آدم از پروردگارش كلماتی دریافت داشت و خداوند توبه او را پذیرفت، زیرا خداوند توبه پذیر و مهربان است.»(بقره/37) در روایات این كلمات، به محمد، علی، فاطمه، حسن و حسین(ع) تفسیر شده است كه حضرت آدم با توسل به این بزرگواران توبه كرد و خداوند توبه اش را پذیرفت.( الكافی، ج8، ص304)

در آیه 109 از سوره كهف نیز كلمات خدا را بی پایان می شمارد و می فرماید: « بگو اگر دریاها برای (نوشتن) كلمات پروردگارم مركب شود، دریاها پایان می گیرد پیش از آنكه كلمات پروردگارم پایان یابد، هر چند همانند آن (دریاها) را كمك آن قرار دهیم»(الكهف 109) در آیه 27 سوره لقمان نیز مشابه آن را فرموده است: « و اگر همه درختان روی زمین قلم، و دریا برای آن مركب گردد، و هفت دریاچه به آن افزوده شود، اینها همه تمام می شود ولی كلمات خدا پایان نمی گیرد.»(لقمان/27)
ائمه معصومین(ع) در تفسیر این آیه شریفه فرموده اند: «ماییم كلماتی كه فضایل آن درك نمی شود و به شماره در نمی آید»( الاحتجاج، ج2، ص454) نتیجه آن كه حضرت فاطمه(س) یكی از كلمات بی پایان خداوند است كه زبان از شمارش فضایل او و قلم از نوشتن آن عجز است. و نه قلمی هست كه بتواند همه فضائل او را بنویسد و نه جوهری یارای این همه كمالات را داشته باشد. به علاوه، كیست كه بتواند بر بلندای كمال او دست یابد تا بتواند به بیان یا نوشته در آورد. لكن بر ماست كه قدر آنچه را كه از وجود بی مثالش به دلهای ما تراوش می كند بدانیم و بر محبت او استوار مانیم و در زندگی مادی و معنوی خود سیره و سخن او را شاه راه سعادت و نجات قرار دهیم و با پیروی از آن بانوی بزرگ، خود را از اسارت شعارهای دلفریب فمینیسم، لیبرالیسم و ایسم های دیگر آزاد سازیم.
نكته ای كه تذكر آن در این جا لازم می نماید این است كه چگونه می توان از كسی كه بر قله فضایلش صعود نتوان كرد، الگو گرفت؟ آیا اساساً موجودی كه انسانها از شناخت كامل آن عاجزند، می تواند الگوی مردم باشد؟ پاسخ آن است كه بله، باید الگوی معنویت و كمال، خود بی نقص و عیب باشد و باید كمالاتش محدود نباشد، زیرا اگر مردم بتوانند به الگوی خود برسند، دیگر او الگو نخواهد بود و حركت نیز متوقف می شود. لذا باید الگو در حدی باشد كه همه مدعیان در برابر او تواضع كنند. بدین روی پیامبران از جمیع امت خود افضل بوده اند. پیامبر اكرم (ص) می فرماید: ِ هیچ پیامبری را خدا مبعوث نكرد مگر آن كه عقل او را كامل كرد و عقل او از جمیع امتش برتر شد و آن چه نبی در نفس و ضمیر خود دارد از اجتهاد و تلاش همه مجتهدان برتر است. (المحاسن، ج1، ص193)
بشر هم از ابتدا به الگوی قدسی گرایش نشان داده و این طور نبوده است كه اگر الگویی خیلی عظمت داشت از او گریزان باشد؛ لذا در همه ادیان مذاهب چنین الگوهایی مطرح است.
خلاصه آنكه، در اعتقاد ما مسلمانان، پیامبران و ائمه(ع) خلفای به حق خدا در زمین اند و در عین آن كه موجوداتی ملكوتی و فوق معرفت بشر غیر معصومند، لكن مشاكلت ظاهری و موانست با مردم(}براهیم 11) از ویژگیهای آنان است. پیامبر اكرم (ص) فرمود: «ما پیامبران مأموریم به اندازه عقول مردم با آنان سخن بگوییم»( الامالی للطوسی، ص481، ح1050) با فقرا بیشتر همنشین بوده اند تا اغنیا، از ضعیفان حمایت و دستگیری كرده اند و ... این خصایص موجب گشته هر كس بتواند در حد ظرفیت خود از آنان بهره گیرد. از این رو تقدیس آنها منافاتی با الگو گیری از آنان ندارد.
حضرت فاطمه (س) نیز از این قاعده مستثنا نیست، با آن كه سیده زنان عالمیان و كلمه بی پایان خداوند است و هیچ كس غیر از خدا و خود معصومان را یارای شناخت همه فضایلش نیست، در عین حال كامل ترین الگوی جهانیان است و بلكه به همان دلیل تا ابد الگوی همگان است.

عصمت و طهارت فاطمه (س)

در اعتقاد شیعیان، هیچ گونه تردیدی در عصمت و پاكی اهل بیت(ع) از هر گونه معصیت و پلیدی وجود ندارد. چنین عقیده ای محصول برهانهای عقلی و نقلی بسیار است كه در مجموع هر گونه شكی را در این زمینه از بین می برد. روایات معتبر در این زمینه از نظر لفظی و معنوی بیش از حد تواتر است. در قرآن كریم نیز آیات متعددی بر این معنا صراحت یا اشارت دارند، مثلاً آیاتی كه بر وجوب اطاعت بی چون و چرا از اهل بیت دارند، لزوم عصمت آنها را نیز به ارمغان می آورند. یكی از صریح ترین آیاتی كه در این زمینه وجود دارد، آیه 33 از سوره احزاب است كه به آیه تطهیر شهرت یافته است: «خداوند فقط می خواهد پلیدی و گناه را از شما اهل بیت دور كند و كاملاً شما را پاك سازد.»
شیعیان اتفاق نظر دارند كه مراد از اهل بیت در آیه شریفه، خمسه طیبه یعنی پیامبر اكرم (ص)، علی، فاطمه، حسن و حسین(ع) هستند و به تبع آنها بقیه ائمه را نیز شامل می شود. روایاتی كه در تفسیر این آیه شریفه بر خمسه طیبه وارد شده، بسیار زیاد است. در تعدادی از این روایات متواتر آمده است كه پیامبر (ص)؛ علی، فاطمه، حسن و حسین(ع) را زیر كسا (عبا) قرار داد و این آیه در حق آنان نازل شد.( الكافی، ج1، ص286) اهل سنت نیز روایات بسیاری را نقل كرده اند كه همین تفسیر در آنها ارائه شده است. حسكانی در «شواهد التنزیل» بیش از 130 حدیث در این زمینه نقل كرده است. صحیح مسلم، صحیح ترمزی، مسند حنبل، تفسیر طبری، در المنثور سیوطی و ... نیز احادیثی در این زمینه نقل كرده اند. در «احقاق الحق» بیش از هفتاد منبع از منابع معروف اهل سنت گردآوری شده و منابع شیعه در این زمینه از هزار هم می گذرد. (دایره المعارف قرآن كریم، ج1، ص424) از نگاه قرآن كریم، حضرت فاطمه (س) كرامتهای منحصر به فرد نیز دارد؛ شب قدر بودن فاطمه (س) كه در تفسیر فرات كوفی(تفسیرفرات الكوفی، ص581، ح581) از امام صادق(ع) نقل شده، از جمله اسراری است به تصریح همان حدیث كه فهم آن بر همگان میسر نیست و بحث از آن نیز مجالی دیگر می طلبد.

اختر تابناك زنان عالم

از دیگر ویژگیهای فاطمه زهرا( س) این است كه سیده زنان عالمیان است و احادیث متواتر(الكافی، ج1، ص458) نیز در این زمینه وارد شده است كه این عقیده آسمانی را تأیید می كند. هر چند این عقیده به لفظ «سیده نساء العالمین» در قرآن كریم نیامده است، ولی قرآن كریم با تعبیر «كوكب دری» كه ستاره فروزان عالم اختران است، به بهترین وجه بر این كه فاطمه (س) سیده زنان عالمیان است، اشاره كرده است. آیه 35 سوره نور می فرماید: « خداوند نور آسمانها و زمین است. مثل نور خداوند همانند چراغدانی است كه در آن چراغی (پر فروغ) باشد، و آن چراغ در شیشه ای است. آن شیشه گویی ستاره ای فروزان است». امام صادق (ع ) در تفسیر آیه شریفه فرمودند: « فاطمه ستاره درخشان زنان دنیاست»( الكافی، ج1، ص195)

نویسنده: حسین سیف اللهی
------
منبع :
روزنامه قدس


  • نوشته شده توسط : میثم طاهری
  • در تاریخ : 12 آذر 89
  • نظرات()